Logopediepraktijk Pen

Logopedische stoornissen

Logopedische stoornissen zijn stoornissen in de communicatie (zowel door problemen in het begrip van de taal als in het produceren van taal) en/of in de verwerking van het eten en drinken. Deze stoornissen kunnen liggen op het gebied van de spraak, de taal, de stem, het gehoor of de belangrijkste mondfuncties.
Hieronder worden enkele veel voorkomende stoornissen beschreven en waar mogelijk oorzaken, gevolgen en risicogroepen benoemd.

Gehoor
Een goed gehoor is erg belangrijk voor de communicatie. Als kinderen niet goed horen, kan dat (ernstige) gevolgen hebben voor de spraak- en taalontwikkeling. Soms adviseert de logopedist een verwijzing naar een KNO-arts of een Audiologisch Centrum om het gehoor te laten onderzoeken.

Mondfunctie
Bij sommige kinderen is de mondmotoriek niet goed ontwikkeld. Dit kan ontstaan door bijvoorbeeld duimzuigen. Sommige kinderen hebben hierdoor moeite om in rust de mond te sluiten. Hierdoor kunnen  problemen met de spraak ontstaan. Als de lippen en tong niet goed kunnen bewegen zal het spreken ook moeizamer gaan. Open mond gedrag kan ook middenoorproblemen veroorzaken.
Een logopedist kan ook afwijkend slikken behandelen bij kinderen, bijvoorbeeld op verwijzing van een orthodontist en of tandarts. Bij volwassenen kunnen er slikproblemen ontstaan na bijvoorbeeld een hersenbloeding of bij een spierziekte.
Problemen met de mondfunctie kunnen zijn:

Spraak
Als iemand onduidelijk spreekt of bepaalde klanken niet goed kan uitspreken, kun je spreken van een spraakprobleem. Kinderen kunnen een achterstand in hun spraakontwikkeling hebben, maar ook volwassenen kunnen problemen hebben met de articulatie. Bij de ziekte van Parkinson of Multiple Sclerose bijvoorbeeld, kunnen uitspraakproblemen voorkomen. Ook het teveel (open neusspraak) en te weinig (gesloten neusspraak) door de neus spreken kan een spraakprobleem zijn. Bij kinderen zie je meestal dat een spraakklank wordt vervangen door een andere, het kind zegt bijvoorbeeld sis in plaats van vis. Dit wordt echter pas als een achterstand bestempeld, wanneer een kind dit langer dan normaal blijft zeggen. Problemen met de spraak kunnen zijn:

Tijdens het spreken gebruiken mensen meer dan honderd spieren. Deze spieren moeten allen op het juiste moment met de juiste hoeveelheid kracht in de juiste richting aangestuurd worden. Hier is timing voor nodig. Bij mensen die stotteren is deze timing zwakker. Vaak is er hierbij sprake van een erfelijk component. Veel jonge kinderen stotteren ook een korte periode tijdens de taalontwikkeling. Dit gaat bij veel kinderen vanzelf over. Bij een kleine groep kinderen is er echter sprake van echt stotteren. De logopedist kan een onderscheid maken tussen het echte stotteren en het tijdelijk stotteren. Als u zich zorgen maakt over het stotteren is het goed een afspraak te maken met de logopedist.

Taal
Kinderen leren de moedertaal allemaal in hun eigen tempo. Toch zijn er kinderen die een achterstand in hun taalontwikkeling hebben, bijvoorbeeld als een tweejarige nog maar een paar woordjes zegt, spreken we van een achterstand. Als u twijfelt over de taalontwikkeling van uw kind, is het verstandig een afspraak met een logopedist te maken.
Taalproblemen bij volwassenen kunnen optreden na een hersenbloeding (afasie).  Ze kunnen dan soms de taal niet meer goed begrijpen, spreken in telegramstijl of zeggen de verkeerde woorden in de verkeerde situatie.
Problemen met de taal kunnen zijn: Stem/ adem
Om een zuiver geluid te kunnen produceren maakt men gebruik van o.a. een koppeling van de ademing en het trillen van de stembanden. Door verkeerd stemgebruik kunnen de stembanden beschadigen en krijgt men een schorre of hese stem. Dit kan bij kinderen ontstaan door veel schreeuwen, gekke stemmetjes nadoen en schrapen. Ook door een verkeerde ademtechniek tijdens het spreken, bijvoorbeeld te lang spreken op één ademing, kunnen de stembanden beschadigd raken. Er kunnen zich dan knobbeltjes of poliepen op de stembanden ontwikkelen. In bepaalde gevallen is logopedie alleen voldoende om deze problemen op te lossen. In andere gevallen wordt de logopedische behandeling gecombineerd met een operatie door de KNO-arts. Problemen met de stem kunnen zijn:

De grenzen van de logopedische behandelgebieden zijn breed. Daarom wordt vaak samengewerkt met andere disciplines zoals de huisarts/arts, school, de fysiotherapeut, de psycholoog of de tandarts.